Co to jest prompter i jak działa?

Prompter pokazuje twój tekst na ekranie przy kamerze, więc czytasz go, patrząc w obiektyw. Dla widza wygląda to tak, że mówisz prosto do niego, a słowa zostają poza kadrem. Na scenie to samo urządzenie pomaga mówcy czytać przemówienie twarzą do publiczności.

Jak szyba ukrywa słowa

Teleprompter studyjny montuje się z przodu kamery. Tekst wyświetla się na monitorze pod obiektywem, a szyba ustawiona pod kątem odbija go w twoją stronę. Kamera filmuje przez tę szybę od tyłu. Monitor pokazuje tekst odwrócony jak w lustrze, więc po odbiciu czyta się go normalnie. Poradnik o korzystaniu z teleprompteru opisuje szybę dokładniej, a do tego to, jak daleko stanąć i którą linijkę czytać.

Rodzaje teleprompterów

Prompter People, firma, która je produkuje, dzieli telepromptery na dwa podstawowe typy: montowane na kamerze i do przemówień. Do tego dochodzą mniejsze zestawy i aplikacje.

• Teleprompter na kamerze ma szybę przed obiektywem, tak jak opisano wyżej. Robi się go dla telewizji, gdzie prowadzący musi patrzeć w obiektyw.
• Przy prompterze do przemówień mówca stoi po jednej stronie szyby, a publiczność po drugiej. Najbardziej znana wersja to dwie cienkie, pochylone szyby po obu stronach mównicy, a każda odbija tekst w stronę mówcy. Mówca przenosi wzrok z jednej szyby na drugą i przez cały czas patrzy na salę.
• Zestawy na tablet i telefon mają tę samą osłonę i szybę, tylko mniejsze, a zamiast monitora jest w nich tablet albo telefon. Jak zbudować taki zestaw do telefonu, pokazuje poradnik o domowym prompterze.
• Aplikacje w ogóle nie mają szyby. Tekst płynie po ekranie telefonu, tabletu albo komputera, którym nagrywasz, a im bliżej kamery jest tekst, tym mniej twój wzrok odrywa się od obiektywu.

Kto przesuwa tekst

Słowa muszą się przesuwać, kiedy czytasz, i można to robić na cztery sposoby. Operator może je przewijać i przy tym patrzeć na ciebie. Możesz sterować nimi sam, pedałem nożnym albo ręcznym pilotem. Mogą płynąć ze stałą prędkością, którą ustawiasz przed dublem, a dobrać ją pomoże poradnik o prędkości. Albo program słucha cię i przesuwa je do słów, które wypowiadasz, więc tekst może poczekać, kiedy robisz pauzę.

Skąd się wziął

Pierwszym teleprompterem była rolka papieru rzeźniczego w połówce walizki. Historia teleprompteru w magazynie Smithsonian datuje go na 1948 rok. Aktor Fred Barton junior musiał wtedy co tydzień, a czasem codziennie, uczyć się nowych kwestii do telewizji na żywo. Irving Kahn, wiceprezes 20th Century Fox, ściągnął inżyniera Huberta Schlafly’ego, który zbudował zwój papieru napędzany silnikiem. Zwojem sterował pracownik sceny, gdy aktor czytał. Schlafly nazwał urządzenie TelePrompTer od teatralnych suflerów, którzy podpowiadają aktorom zapomniane kwestie, a wszyscy trzej odeszli z wytwórni Fox i założyli TelePrompTer Corporation.

Teleprompteru pierwszy raz użyto w programie na żywo 4 grudnia 1950 roku, w operze mydlanej CBS The First Hundred Years. Urządzenie stało obok kamery, więc oczy aktorów patrzyły trochę obok obiektywu, a widzowie to zauważali. Późniejsza konstrukcja, którą opatentował Jess Oppenheimer, producent I Love Lucy, stawiała tekst przed obiektywem za pomocą luster i szyby. Gdy swoje urządzenia zaczęli budować inni wytwórcy, nazwa firmy stała się słowem na każde urządzenie tego rodzaju.

Gdzie wśród nich jest Wispim

Wispim należy do ostatniego rodzaju, do aplikacji. Na iPhonie przesuwa tekst na trzy sposoby: „Głos” idzie za słowami, które wypowiadasz, i staje, kiedy przestajesz mówić, „Dźwięk” przewija z ustawioną prędkością, gdy słyszy twój głos, w dowolnym języku, a „Stałe tempo” przewija ze stałą prędkością. Pływające okno trzyma tekst nad Aparatem, Instagramem albo TikTokiem, gdy nagrywasz. Wispim działa też na iPadzie i na Macu, a na komputery z Windows jest Wispim na Windows. Na każdym komputerze teleprompter online na tej stronie ma te same trzy tryby w przeglądarce.

Pytania

Co znaczą słowa „teleprompter” i „prompter”?

Oba oznaczają ekran, który pokazuje mówcy jego tekst, kiedy ten patrzy w kamerę albo na publiczność. Słowo zaczęło się od nazwy TelePrompTer, którą Hubert Schlafly nadał swojej maszynie z 1948 roku od teatralnych suflerów podpowiadających aktorom kwestie. Po angielsku taki sufler nazywa się prompter. Zwykłym słowem nazwa stała się wtedy, gdy to samo urządzenie zaczęły robić inne firmy.

Czy teleprompter to to samo co Autocue?

Tak. Słownik Cambridge podaje Autocue jako brytyjski znak towarowy, a teleprompter jako amerykańskie słowo na to samo urządzenie: ekran, z którego ktoś w telewizji czyta swój tekst, patrząc w kamerę.

Z czego czytali prezenterzy przed teleprompterami?

Czytali z papieru. W historii z magazynu Smithsonian prezenterzy wiadomości trzymali w rękach wydrukowane teksty, a aktorzy, którzy nie zdążyli nauczyć się kwestii, czytali je z kart odwracanych przez pracowników sceny. To potrafiło wstrzymać program na żywo.

Kiedy politycy zaczęli używać teleprompterów?

Na konwencjach partyjnych w Stanach Zjednoczonych w 1952 roku, gdzie według magazynu Smithsonian 47 z 58 głównych przemówień odczytano z teleprompteru. Eisenhower pierwszy raz użył go przy orędziu o stanie państwa w 1954 roku, a para szyb przy mównicy pojawiła się w latach sześćdziesiątych.